Mặc dù kim ngạch xuất khẩu 6 tháng
đầu năm tăng 7-8% so với cùng kỳ nhưng phần lợi nhuận của DN lại sụt
giảm tới mức đáng báo động điều này đã phản ánh rõ nét những yếu kém nội
tại của ngành.
Theo
số liệu thống kê của Hiệp hội xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam
(Vietcraft), 6 tháng đầu năm 2012 kim ngạch xuất khẩu của ngành đạt 860
triệu USD, tăng 7-8% so với cùng kỳ. Gốm sứ và mây tre là hai mặt hàng
xuất khẩu chủ lực của ngành với tỷ trọng lần lượt là 40% và 35%.
Về
thị trường, Mỹ hiện vẫn là thị trường lớn nhất của ngành thủ công mỹ
nghệ Việt Nam (TCMN) với khoảng 40% tỷ trọng, tiếp đến là thị trường EU
với khoảng 30% tỷ trọng. Ông Lê Bá Ngọc, Tổng thư ký Vietcraft cho rằng:
Mỹ đang là thị trường rất tiềm năng của ngành bởi những năm gần đây xu
hướng chuyển dịch đơn hàng từ thị trường EU sang thị trường Mỹ diễn ra
khá rõ nét và người tiêu dùng Mỹ ngày một ưa chuộng sản phẩm TCMN của
Việt Nam. Cụ thể, 6 tháng đầu năm 2011 kim ngạch xuất khẩu của ngành
sang thị trường Mỹ đạt 300 triệu USD thì sang 6 tháng đầu năm 2012 đã
tăng lên 400 triệu USD, đạt mức tăng trưởng khoảng 13%.
Ông
Ngọc cũng cho biết, mặc dù kim ngạch xuất khẩu của ngành những tháng
đầu năm có nhiều khởi sắc nhưng các DN trong ngành lại không vui bởi lợi
nhuận thu về của DN thời điểm này chỉ đạt 10% so với cùng kỳ. Và đây là
mức sụt giảm đáng báo động bởi với 10% lợi nhuận DN không đủ đầu tư cho
tái sản xuất khi chi phí đầu vào ngày một tăng như hiện nay.
Với
tâm trạng đầy lo lắng, bà Đỗ Thị Thanh Xuân, Giám đốc Công ty Vina
Linen chia sẻ: Năm 2012 tình hình thị trường đúng là đã ấm dần lên, công
ty chúng tôi cũng đã bắt đầu ký được hợp đồng và cũng đã nhận được vải
gửi về từ các nhà nhập khẩu thế nhưng giá đơn hàng năm nay lại giảm
trung bình khoảng 5% so với năm ngoái, cá biệt có những mẫu giảm tới gần
10% và với giá như thế này khéo co lắm thì cũng chỉ hòa vốn mà thôi.
Lý
giải về nguyên nhân của tình trạng sụt giảm giá, ông Ngọc cho rằng: Bên
cạnh những khó khăn về phía thị trường nhập khẩu thì những yếu kém nội
tại của ngành TCMN là nguyên nhân chính gây nên tình trạng giá đơn hàng
xuất khẩu cũng như giá trị sản phẩm TCMN của chúng ta thấp. Bao năm nay
chúng ta vẫn chạy theo lối sản xuất đại trà, hàng loạt cho các nhà nhập
khẩu lớn nên sản phẩm không tinh kéo theo giá thành thấp. Đó còn chưa kể
đến một số nhà nhập khẩu lấy yêu cầu giảm 3-5% giá thành mỗi năm làm
điều kiện hợp tác khiến giá sản phẩm đã thấp lại càng thấp hơn. Bên cạnh
đó, do hạn chế về khâu thiết kế nên các DN sản xuất theo kinh nghiệm,
dựa vào mẫu mã truyền thống và mô phỏng mẫu sản phẩm của nước ngoài là
chủ yếu…nên sản phẩm TCMN của chúng ta thiếu sự sáng tạo và lạc hậu so
với xu hướng phát triển của thế giới…
“Loại
bỏ dần các đơn hàng sản xuất hàng loạt, giá rẻ, tập trung vào phát
triển sản phẩm có hàm lượng chất xám cao, đặc biệt là những sản phẩm sử
dụng ít nguyên liệu, đơn giản hóa mẫu mã và đưa yếu tố văn hóa dân tộc
vào sản phẩm…là những điều DN nên làm nhằm gia tăng giá trị cho sản phẩm
đồng thời tạo ưu thế với các nhà nhập khẩu”, ông Ngọc khuyến cáo.
Ông
Ngọc cũng cho biết, hiện nay Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
đang xây dựng văn bản hướng dẫn thực hiện Quyết định 11/2011/QĐ-TTg của
Thủ tướng Chính phủ về khuyến khích phát triển nguyên liệu mây tre lá,
sau khi hoàn thành DN có thể tham gia xây dựng, phát triển nguồn nguyên
liệu giúp chủ động trong sản xuất và hạ giá thành sản phẩm…
Được
biết, vào cuối tháng 9/2012 Bộ Công Thương và Vietcraft sẽ khai trương
Trung tâm thiết kế quốc gia về hàng TCMN, ngoài chức năng sáng tạo ra
những mẫu mã mới Trung tâm còn có nhiệm vụ nghiên cứu xu hướng tiêu dùng
của các thị trường và cung cấp cho DN. Hy vọng, sự ra đời của Trung tâm
thiết kế sẽ tạo nên diện mạo mới cho ngành TCMN Việt Nam./.